สำหรับคนที่ประกอบคอมน่าจะรู้กันดีว่า แรมแต่ละเจเนอเรชันไม่สามารถใช้ข้ามกันได้ เมนบอร์ด DDR4 ก็ใส่ DDR5 ไม่ได้ และเมนบอร์ด DDR5 ก็เสียบ DDR4 ไม่ได้เช่นกัน แต่ล่าสุด Meta กลับหาวิธี “ใช้ร่วมกัน” ได้สำเร็จ แม้จะไม่ได้เสียบลงสล็อตเดียวกันโดยตรงก็ตาม

โดยจากสถานการณ์ที่ราคา DRAM ทั่วโลกปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้แม้แต่บริษัทระดับ Meta ก็เริ่มมองหาวิธีประหยัดต้นทุน แทนที่จะทิ้งแรม DDR4 จากเซิร์ฟเวอร์เก่าที่ยังใช้งานได้ บริษัทจึงพัฒนาชิป ASIC ตัวใหม่ชื่อ Vistara เพื่อช่วยให้เซิร์ฟเวอร์รุ่นใหม่ที่ใช้ DDR5 สามารถนำแรม DDR4 กลับมาใช้งานร่วมกันได้อีกครั้ง ผ่านเทคโนโลยี CXL หรือ Compute Express Link

Meta เปิดเผยเทคโนโลยีนี้ในงาน ISCA 2026 โดยอธิบายว่า โดยทั่วไปเซิร์ฟเวอร์ใน Data Center มักมีรอบการใช้งานประมาณ 3-5 ปี ก่อนจะถูกปลดระวางหรือเปลี่ยนไปใช้แพลตฟอร์มใหม่ แต่ในความเป็นจริง โมดูล RAM มักมีอายุการใช้งานยาวนานกว่านั้นมาก บางกรณีสามารถใช้งานได้ราว 7-10 ปี ทำให้แรม DDR4 จำนวนมากที่ยังทำงานได้ดีต้องถูกทิ้งไปพร้อมกับเครื่องเก่า เพียงเพราะไม่สามารถใช้งานร่วมกับแพลตฟอร์ม DDR5 รุ่นใหม่ได้

หัวใจสำคัญของระบบนี้คือชิป Vistara ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวกลางเชื่อมต่อผ่าน PCIe Gen5 x16 และใช้มาตรฐาน CXL 2.0/1.1 เพื่อให้ซีพียูรุ่นใหม่สามารถเข้าถึงหน่วยความจำ DDR4 ที่ติดตั้งอยู่ในเครื่องแยกต่างหากได้ โดย Meta เรียกระบบนี้ว่า MemServer พูดง่าย ๆ คือไม่ได้เอา DDR4 ไปเสียบลงเมนบอร์ด DDR5 โดยตรง แต่เป็นการนำแรม DDR4 เก่ามาติดตั้งในหน่วยความจำเสริม แล้วให้เซิร์ฟเวอร์หลักดึงมาใช้งานผ่าน CXL อีกที

ในการทดสอบ Meta ใช้หน่วยความจำ DDR5 ขนาด 768GB เป็นแรมหลัก และเพิ่ม DDR4 รีไซเคิลอีก 256GB ผ่านระบบ CXL โดยระบบปฏิบัติการจะมองเห็น DDR4 เหล่านี้เป็น Memory Node เพิ่มเติม เมื่อพื้นที่ DDR5 เริ่มไม่พอ ระบบจะย้ายข้อมูลบางส่วนที่ไม่ได้ถูกเรียกใช้งานบ่อยไปไว้บน DDR4 อัตโนมัติผ่านซอฟต์แวร์ Transparent Page Placement หรือ TPP เพื่อลดผลกระทบจากความหน่วงที่สูงกว่า DDR5

แม้ DDR4 จะช้ากว่า DDR5 ทั้งในแง่แบนด์วิดท์และ Latency แต่สำหรับงานบางประเภท เช่น AI Inference หรือระบบ Distributed Cache การมีแรมเพิ่มอาจสำคัญกว่าการใช้แรมที่เร็วที่สุดเพียงอย่างเดียว Meta ระบุว่าการทดสอบภายในสามารถช่วยลดจำนวนเซิร์ฟเวอร์ที่ต้องใช้สำหรับงาน AI Inference ได้สูงสุด 25% และช่วยลดค่า Latency ของระบบ Distributed Cache ได้เฉลี่ยราว 29%

นอกจากช่วยลดต้นทุนในช่วงที่แรมแพงแล้ว Meta ยังมองว่า Vistara จะช่วยลดขยะอิเล็กทรอนิกส์จากการปลดทิ้งโมดูล RAM ที่ยังใช้งานได้ โดยคาดว่าจะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายด้านฮาร์ดแวร์ได้หลายสิบล้านดอลลาร์ และในอนาคตแนวคิดนี้อาจต่อยอดไปถึงยุค DDR6 ที่สามารถนำทั้ง DDR5 และ DDR4 กลับมาใช้ร่วมกันได้อีกครั้ง หากมีฮาร์ดแวร์ลักษณะเดียวกันรองรับ

ที่มา : HKEPC tomshardware