ถ้าถามคนที่ใช้แอนดรอยด์มาอย่างยาวนานว่าฟอนต์ภาษาไทยที่ติดมากับ Pure Android ในทุกวันนี้คือฟอนต์อะไร หลายคนก็คงตอบว่า Droid Sans Thai เพราะเป็นฟอนต์ภาษาไทยที่อยู่คู่กับแอนดรอยด์มาตลอด

ซึ่งจริง ๆ แล้ว แอนดรอยด์เลิกใช้ Droid Sans Thai และเปลี่ยนมาใช้เป็น Noto Sans Thai มานานเกิน 10 ปีแล้ว แต่ Noto Sans Thai ที่ว่านั้นเป็นเวอร์ชัน 1 ที่มีหน้าตาเหมือนกับ Droid Sans Thai มากจนแยกด้วยสายตาไม่ออก

ภาพเปรียบเทียบระหว่างฟอนต์ Droid Sans Thai กับ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1

และถ้าคุณเคยเห็นหน้าตาของฟอนต์ Noto Sans Thai มาก่อน ก็จะรู้ว่าหน้าตาของฟอนต์นั้นแตกต่างกับ Droid Sans Thai โดยสิ้นเชิง นั่นเป็นเพราะว่า Noto Sans Thai ที่คุณเคยเห็นนั้นเป็นเวอร์ชัน 2 ยังไงล่ะ

แล้วทำไม Droid Sans Thai กับ Noto Sans Thai v1 ถึงมีหน้าตาคล้ายกัน

เพื่อให้เข้าใจเรื่องนี้ ก็ต้องกลับไปในปี 2007-2008 ช่วงเวลาเริ่มต้นของระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ โดยบริษัท Ascender Corporation ได้สร้างฟอนต์ Droid (โดย Steve Matteson) เพื่อใช้บน Android และ Droid Sans Thai สำหรับภาษาไทยก็ถูกเพิ่มเข้ามาในภายหลัง

และในปี 2010 บริษัท Ascender Corporation ก็ถูกบริษัท Monotype Imaging Inc เข้าซื้อ ซึ่งเป็นบริษัทที่สร้างฟอนต์ Noto ให้กับทาง Google ในเวลาต่อมา (อ้างอิง [1] [2] )

ถึงแม้จะไม่มีข้อมูลยืนยันชัดเจน แต่การที่บริษัทผู้สร้างฟอนต์ Droid ถูกซื้อโดยบริษัทผู้สร้างฟอนต์ Noto จึงไม่แปลกใจที่ฟอนต์ Noto Sans Thai เวอร์ชันแรกจะหยิบลักษณะหน้าตาของฟอนต์ Droid Sans Thai มาใช้โดยตรง และทำให้ทั้งคู่มีหน้าตาที่เหมือนกันขนาดนี้

การเปลี่ยนจาก Droid Sans Thai เป็น Noto Sans Thai บนแอนดรอยด์

เมื่อดู Source Code ของ AOSP (ชุดโค้ดของแอนดรอยด์ที่ใคร ๆ ก็สามารถเข้าไปดูได้) จะเห็นว่า Noto Sans Thai เข้ามาแทน Droid Sans Thai ในปี 2013 หรือก็คือ Android 4.4 KitKat ที่เปิดตัวในปีนั้น (อ้างอิง [1] [2] )

รายละเอียดของการแก้โค้ดใน AOSP เพื่อรองรับฟอนต์ Noto Sans Thai สำหรับภาษาไทยแทน Droid Sans Thai

และเวอร์ชันของฟอนต์ Noto Sans Thai ในแอนดรอยด์ถูกอัปเดตในปี 2016 เป็นครั้งสุดท้าย ซึ่งก็คือเวอร์ชัน 1.0.4 ที่เราใช้งานกันมาจนถึงทุกวันนี้ (อ้างอิง [1] )

Noto Sans Thai เวอร์ชัน 2 ที่ไม่ได้ใช้บนแอนดรอยด์ซักที

เมื่อเวลาผ่านไปจนถึงปี 2022 (หรือก่อนหน้านั้น) ทีม Cadson Demak ก็ได้เข้ามาดูแลฟอนต์ Noto Sans Thai แทน และปล่อยเวอร์ชัน 2 ที่มีหน้าตาแตกต่างไปจากเดิมโดยสิ้นเชิง และแบ่งเป็นตัวอักษรแบบมีหัว (Looped) และไม่มีหัว (Non-looped) ด้วย

ภาพเปรียบเทียบระหว่างฟอนต์ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1 กับ 2

ถ้าผู้อ่านรู้สึกว่า Noto Sans Thai เวอร์ชัน 2 นั้นดูสวย อ่านง่าย และมีความทันสมัย ก็ไม่ต้องแปลกใจ เพราะนี่คือฟอนต์ที่ออกแบบโดย Cadson Demak ที่เป็นบริษัทในประเทศไทย จึงทำให้ฟอนต์เวอร์ชันใหม่ถูกออกแบบโดยคนไทยที่มีความเชี่ยวชาญและเข้าใจในตัวอักษรภาษาไทยจริง ๆ ต่างจากเวอร์ชัน 1 หรือ Droid Sans Thai ที่ออกแบบโดยคนต่างชาติ

แล้วที่เคยมีข่าวว่าเปลี่ยนไปใช้ฟอนต์ Google Sans Thai แทนล่ะ?

ถ้าผู้อ่านยังจำกันได้ในปี 2024 ที่มีข่าวว่า Android QPR1 Beta 1 ได้เปลี่ยนฟอนต์ Droid Sans Thai (ที่จริง ๆ แล้วเป็น Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1) เป็น Google Sans Thai ก็ต้องบอกว่าหลังจากนั้นฟอนต์ก็ถูกเปลี่ยนกลับเป็น Droid Sans Thai Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1 เหมือนเดิมมาจนถึงทุกวันนี้

และถ้าลองตรวจสอบจาก Source Code ของ AOSP ก็จะพบว่า ไม่เคยมีการเพิ่มฟอนต์ Google Sans Thai เข้าไปใน AOSP เลย นั่นหมายความว่าต่อให้ในอนาคตมีการนำ Google Sans Thai กลับมาใช้ ก็จะใช้ได้เฉพาะบน Google Pixel เท่านั้น (หรือจนกว่าจะถูกเพิ่มเข้าไปใน AOSP เพื่อให้แบรนด์อื่นนำไปใช้งานได้ด้วย)

แล้วทำไมแอนดรอยด์ถึงไม่เปลี่ยนไปใช้ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 2 ซักที

เรื่องนี้ผู้เขียนก็ไม่ทราบและหาข้อมูลไม่ได้เช่นกัน แต่ที่ผ่านมาได้เห็นผู้ใช้แอนดรอยด์หลาย ๆ คนบ่นอยู่ตลอดเวลาว่าฟอนต์ Droid Sans Thai ดูไม่สวยเมื่อเทียบกับฟอนต์ภาษาไทยตัวอื่นที่ในบางแบรนด์ที่เลือกใช้ฟอนต์ของตัวเองหรือให้ผู้ใช้เปลี่ยนฟอนต์ได้

แต่ที่บ่นกัน นั่นไม่ใช่ฟอนต์ Droids Sans Thai นะ มันคือ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1 ต่างหาก 😄

เบื้องต้นผู้เขียนจึงลองถามทีมงานผ่าน Google Issue Tracker ซึ่งต้องรออีกซักพักใหญ่ถึงจะได้คำตอบเรื่องนี้ ดังนั้นในระหว่างนี้ ถ้าผู้อ่านใช้ Pure Android แบบผู้เขียน ก็ต้องทนใช้ฟอนต์ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1 กันต่อไป (ส่วน Power User ก็ต้องใช้วิธีต่าง ๆ ในการเปลี่ยนฟอนต์กันต่อไปเช่นกัน)

ภาพเปรียบเทียบหน้าตั้งค่าระหว่างฟอนต์ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1 กับ 2
ภาพเปรียบเทียบ Quick Settings ระหว่างฟอนต์ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 1 กับ 2

แล้วคุณล่ะ อยากให้แอนดรอยด์เปลี่ยนไปใช้ Noto Sans Thai เวอร์ชัน 2 เหมือนกันใช่มั้ย? ถ้าเลือกได้ คุณจะเลือกแบบไหนระหว่างแบบมีหัว (Looped) กับไม่มีหัว (Non-looped)?

และเข้าไปช่วยกด +1 ในโพสต์ของผมบน Google Issue Tracker หรือคอมเม้นเพื่อสนับสนุนได้นะ https://issuetracker.google.com/issues/528554614